Een buitenhaard is een uitstekende manier om een verder gewone tuin meer sfeer te geven. Naast de uitstraling biedt hij bovendien verschillende praktische voordelen.
In de winter zorgt hij voor extra warmte en creëert hij een ideale plek om met gasten te zitten of tijd met het gezin door te brengen. Of je geniet er gewoon van je favoriete kop thee of koffie en van een rustig moment in je eigen buitenruimte. Voeg daar een mooi uitzicht of een goed boek aan toe en je wilt je zitplek buiten niet meer verlaten.
In tegenstelling tot een binnenhaard kan een buitenhaard ook worden gebruikt als plek om te koken of te barbecueën. Zo sla je praktisch twee vliegen in één klap.
Zelf een buitenhaard bouwen kan een flinke klus zijn, en zonder de juiste uitleg verlies je gemakkelijk tijd en materiaal. Zoek je een overzichtelijke aanpak om je eigen buitenhaard te bouwen? Dan ben je hier op de juiste plek.
We hebben een eenvoudige, deskundige gids samengesteld waarmee je stap voor stap een buitenhaard bouwt en je terras snel naar een hoger niveau tilt.
Basisinformatie voor het bouwen van een buitenhaard
Voor het beste resultaat is het belangrijk goed te begrijpen wat er bij het bouwen van een buitenhaard komt kijken en wat je ervoor nodig hebt. Hieronder vind je de belangrijkste informatie die je moet kennen voordat je begint.
Zelf een buitenhaard bouwen of een kant-en-klare buitenhaard kopen
Als je overweegt zelf een haard te bouwen, is de eerste vraag of je een kant-en-klaar haardpakket koopt of de haard volledig naar eigen ontwerp maakt.
Kant-en-klare haardpakketten kunnen praktischer zijn en zijn vaak eenvoudiger en sneller te monteren dan een volledig maatwerkproject. Daar staat tegenover dat de mogelijkheden om ze aan te passen beperkt zijn en dat ze vooral niet altijd de juiste afmetingen hebben voor jouw tuin.
Een zelfgebouwde haard biedt daarentegen veel ruimte voor aanpassing, zowel qua ontwerp en afmetingen als qua gebruikte materialen. Als je niet weet waar je moet beginnen, kan de bouw echter lastig en tijdrovend zijn. Daarom hebben we een stapsgewijze handleiding gemaakt voor het bouwen van je eigen haard, inclusief punten waarmee je rekening moet houden.
De plaats van de buitenhaard
Eerst moet je bekijken hoeveel ruimte je beschikbaar hebt. Is de tuin groot, dan moet je de juiste plek kiezen voor de buitenhaard. Is de tuin klein, dan kan de beschikbare ruimte beperkt zijn. Het is daarom belangrijk te controleren of er genoeg ruimte is om te bouwen en tegelijk de optimale plaats voor de haard te kiezen.
In sommige gevallen is het praktischer om de haard dicht bij de keuken te plaatsen, zodat je niet ver hoeft te lopen als je hem ook als barbecue wilt gebruiken.
Is het uitzicht verder van het huis juist mooier, dan kun je overwegen welke plekken met het beste uitzicht geschikt zijn voor de buitenhaard. Als je bij de haard zit, wil je tenslotte een prettige sfeer creëren.
Houd er rekening mee dat een buitenhaard een brandrisico vormt. Je wilt je huis uiteraard niet in gevaar brengen. Zorg er daarom voor dat de buitenhaard minimaal 10 meter van het huis en van brandbare materialen wordt gebouwd, waaronder bomen, struiken en andere constructies.
Lokale regels en vergunningen
Controleer altijd welke lokale voorschriften en beperkingen gelden in de gemeente of het land waar je woont. Op sommige plaatsen kan voor de bouw van een buitenhaard een vergunning nodig zijn. In de meeste gevallen is het plaatsen van een vonkenvanger echter voldoende. Informeer altijd bij de lokale overheid naar de eisen voordat je een vuurplaats of haard bouwt.
Buitenhaard op hout / gas
Zowel houtgestookte als gasgestookte buitenhaarden hebben hun eigen voor- en nadelen. Gashaarden zijn gemakkelijker in gebruik, maar misschien geef je de voorkeur aan de rustieke sfeer van een houtgestookte buitenhaard.
Een buitenhaard op gas is vrij eenvoudig te bedienen: meestal draai je aan een knop of druk je op een schakelaar. Daar staat tegenover dat hij ook meer risico met zich meebrengt, omdat een gaslek zeer gevaarlijk kan zijn. Bij buitenhaarden op gas is het belangrijk dat ze dichter bij het huis staan; anders moet er een lange gasleiding worden aangelegd, wat behoorlijk kostbaar is.
Houtgestookte haarden zijn daarentegen meestal veel voordeliger, zeker als je in een bosrijke omgeving woont. Het aanmaken van het vuur zelf kan echter wat werk vragen. Je hebt een overdekte en goed geventileerde plek nodig om droog hout op te slaan. Daarna komt het aanmaken van het vuur, wat van vijf minuten tot wel een uur kan duren.
Een andere mogelijkheid is een moderne elektrische buitenhaard.
Afmetingen
De afmeting is een andere belangrijke factor. Koop je een bouwpakket voor een buitenhaard, dan liggen de maten vast. Bouw je zelf een haard, dan moet je rekening houden met de hoeveelheid buitenruimte die je beschikbaar hebt.
De meeste buitenhaarden kunnen ongeveer dezelfde grootte hebben als binnenhaarden, of zelfs groter zijn als je in de tuin meer ruimte hebt.
Onderdelen van een buitenhaard
Een buitenhaard bestaat doorgaans uit een schoorsteen, een vuurkamer en een basis. De grootte van de vuurkamer bepaalt de afmetingen van zowel de schoorsteen als de basis. De schoorsteen voert de rook uit de vuurkamer van de haard af. Idealiter is de schoorsteen ongeveer 2′ hoger dan constructies binnen een straal van 10′, zodat roet zich niet op de haard afzet. De basis van een buitenhaard is een hittebestendige betonplaat die de volledige constructie draagt.
De vuurkamer kun je op maat laten maken of prefab kopen. Buitenhaarden op gas en houtgestookte buitenhaarden stellen verschillende eisen aan de vuurkamer.
Decoratie
De aankleding hangt volledig af van je smaak en voorkeur. Veel mensen plaatsen banken, tuinstoelen en ander terrasmeubilair bij de haard. Sommigen willen dat de haard het middelpunt van het terras wordt. Anderen plaatsen hem graag in een mooie overkapping of bijvoorbeeld bij het zwembad voor tuinfeesten in de zomer. Wil je de haard nog meer laten opvallen, dan kun je ook de beplanting eromheen aanpassen.
Ook het ontwerp van de haard zelf bepaal je zelf: je kunt kiezen voor een stenen haard, een bakstenen haard of zelfs een verplaatsbare haard. De mogelijkheden voor aanpassing hangen alleen af van de stijl die je kiest.
Materialen die nodig zijn voor een buitenhaard
Om voor de hand liggende redenen moet een buitenhaard worden gemaakt van onbrandbare en hittebestendige materialen. Voor de buitenzijde gaat het bijvoorbeeld om natuursteen, betonblokken en bakstenen. Steen en baksteen zijn beter bestand tegen vuur dan betonblokken. Betonnen onderdelen kunnen bij blootstelling aan zeer hoge temperaturen zelfs scheuren of uit elkaar springen. Daarom worden ze meestal alleen gebruikt als ondersteuning of bescherming van de buitenhaard.
Afhankelijk van de grootte en constructie van de buitenhaard kan het nodig zijn om sintelbetonblokken als ondersteuning te gebruiken. De vuurkamer moet echter worden gemaakt van vuurvaste stenen, steen of staal, zodat deze bestand is tegen zeer hoge temperaturen.
Een mogelijkheid is om de buitenhaard op te bouwen uit vuurvaste stenen en deze vervolgens af te werken met een decoratieve steenbekleding. Zo krijgt de vuurkamer de voordelen van vuurvaste stenen en tegelijk de uitstraling van een stenen haard.
Materialen met een lagere hittebestendigheid dan vuurvaste stenen, zoals sintelbetonblokken, kunnen verder van het heetste deel van de vuurkamer worden toegepast.
Als je een traditionele buitenhaard met schoorsteen bouwt, heb je mogelijk een vuurvaste rookgasafvoerbuis nodig die vanaf de bovenkant van de vuurkamer naar de schoorsteen loopt.
Budget voor het bouwen van een buitenhaard
In het algemeen moet je rekening houden met verschillende factoren. De eerste is de grootte van de haard. De tweede zijn de materialen die worden gebruikt. Daarnaast moet je rekening houden met arbeidskosten, dus met de kosten voor de daadwerkelijke bouw van de buitenhaard.
Een doe-het-zelfproject kan je veel geld besparen als je materialen gebruikt zoals bakstenen of sintelbetonblokken in plaats van betonblokken, maar waarschijnlijk heb je ook vuurvaste stenen nodig.
Het kan ook voordelig zijn om hergebruikt hout uit oude schuren of andere bronnen te gebruiken in plaats van nieuw hout te kopen bij de plaatselijke bouwmarkt. Kun je niet goed met gereedschap overweg, dan is het verstandig een vakman in te schakelen. Dat verhoogt wel de totale kosten.
Veiligheid en voorzorgsmaatregelen
Voordat je een buitenhaard of vuurplaats gaat bouwen, moet je de belangrijkste veiligheidsmaatregelen kennen om ongewenste situaties te voorkomen.
- Haarden kunnen brandgevaar opleveren. Ook tijdens de bouw kan er iets vlam vatten. Houd daarom altijd een tuinslang of emmer water in de buurt voor het geval de situatie uit de hand loopt.
- Laat een brandend vuur in de haard nooit onbeheerd achter.
- Houd kinderen en huisdieren uit de buurt van de haard wanneer het vuur brandt en laat ze nooit zonder toezicht.
- Controleer voordat je het vuur aansteekt of er geen brandbare materialen in de omgeving liggen.
- Steek een buitenhaard nooit aan met brandbare vloeistoffen.
Stap voor stap: zo bouw je je eigen buitenhaard
Je kent nu de belangrijkste informatie die nodig is om een buitenhaard te bouwen. Hieronder volgt een gedetailleerde aanpak voor het bouwen van een buitenhaard.
Kies het ontwerp van de haard
Eerst moet je bepalen hoe de haard eruit moet zien. Beslis of je een kleinere vuurtafel wilt of een volwaardige haard, of deze traditioneel, elektrisch of gasgestookt wordt en hoe groot hij moet zijn.
Ook moet je bepalen of je een stenen haard of een bakstenen haard wilt; de mogelijkheden zijn talrijk.
Deze keuzes helpen je het eindresultaat voor je te zien en geven je al een globaal beeld voordat je met de bouw van de buitenhaard begint. Tegelijk helpen ze je bepalen welke materialen je nodig hebt en in welke hoeveelheden. De ontwerpfase is essentieel voor een geslaagd doe-het-zelfproject.
Benodigde materialen
Zodra je het ontwerp van de haard hebt gekozen, verzamel je alle benodigde gereedschappen en materialen en leg je ze klaar zodat je prettig kunt werken. Hieronder vind je een lijst met onderdelen die je nodig hebt om je eigen houtgestookte buitenhaard te bouwen:
- Metseltroffel
- Mengkuip
- Waterpas
- Spade en schep
- Vuurvaste stenen
- Vuurvaste dekvloermortel
- Decoratieve steenbekleding
- Vuurvaste rookgasafvoerbuis
- HB60 metsellijm voor hoge temperaturen
Zodra het gereedschap klaar ligt, controleer je of het oppervlak waarop je de buitenhaard wilt bouwen volledig vlak is. Is dat niet zo, dan wordt de haard onvoldoende stabiel. Markeer de plaats waar de haard moet komen en egaliseer het oppervlak met een schep.
Maak de fundering
Nu kun je beginnen met het opbouwen van het frame van de buitenhaard. Voor de basis kiezen mensen meestal voor beton. Dat is prima, maar stort beton niet direct op de grond, omdat er een onderlaag van granulaat nodig is. Stalen wapening wordt niet aanbevolen voor toepassingen met hoge temperaturen, omdat metaal sterker uitzet door warmte dan beton en scheurvorming kan veroorzaken. Op het beton kun je een laag vuurvaste dekvloermortel aanbrengen om het tegen hitte te beschermen.
Je kunt het beton ook overslaan en direct met funderingsblokken beginnen. Zorg er dan wel voor dat ze op een stevige en vlakke ondergrond liggen. Hiervoor kun je een nivelleerinstrument gebruiken.
Kies je voor funderingsblokken, begin dan vanuit het midden. Zo centreer je de haard goed en krijg je de beste plaatsing. Zodra de blokken liggen, lijm je ze aan elkaar. Hoe verleidelijk het ook is, gebruik niet te veel lijm, omdat de blokken anders kunnen gaan “drijven”. Bovendien houdt de zwaartekracht ze ook op hun plaats, dus gebruik de lijm spaarzaam.
Stapel de blokken volgens de vorm en het ontwerp van de buitenhaard. Zorg ervoor dat het midden hol blijft, want daar komt de vuurkamer. Bouw je een gas- of elektrische haard, zorg dan dat er voorzieningen zijn voor de elektrische bekabeling of gasleiding.
Bouw de vuurkamer
De vuurkamer is waarschijnlijk het belangrijkste deel van de buitenhaard, omdat hier de verbranding plaatsvindt. Daarom moet je voor dit onderdeel vuurvaste stenen gebruiken. Stapel de stenen langs de binnenzijden van het frame.
Een haard heeft doorgaans een latei nodig. Dit is een horizontaal element dat over de breedte van de haard loopt. De latei beschermt het metselwerk en andere delen tegen de hoge temperatuur van het vuur en draagt tegelijk het gewicht van de schoorsteen. Lateien werden vroeger vaak van hout gemaakt, maar tegenwoordig kunnen ze van beton, steen of staal zijn.
Wil je echter een elektrische haard of gashaard bouwen, dan wordt het ingewikkelder. Heb je geen ervaring met elektrische of gasgestookte toestellen, dan kun je beter een kant-en-klare oplossing kopen.
Bouw de rookkamer en schoorsteen
De rookkamer bevindt zich boven de vuurkamer en direct onder het rookkanaal. Dit is de ruimte waar de rook zich verzamelt en opstijgt naar de schoorsteen van de haard. Zonder een goede rookkamer kunnen er flinke rookproblemen ontstaan. De schoorsteen moet bovendien hoger zijn dan alle omliggende constructies. Is hij te laag, dan zal roet zich op alles in de omgeving afzetten. Zorg er daarom voor dat zowel de rookkamer als de schoorsteen de juiste afmetingen hebben.
Test de haard
Zodra de schoorsteen, rookkamer en vuurkamer klaar zijn en de lijm volledig droog is, kun je de buitenhaard testen. Controleer of er geen openingen of scheuren in de haard zitten. Indien nodig kun je een rookproef van de schoorsteen uitvoeren. Soms kunnen tijdens de bouw van de schoorsteen en rookkamer kleine scheurtjes in de vuurkamer ontstaan. Als de stenen te los zijn gestapeld, ontstaan er kieren die na verloop van tijd het omliggende metselwerk kunnen beschadigen.
Werk de haard af
Voer de afwerking pas uit wanneer je zeker weet dat de haard veilig gebruikt kan worden. De buitenafwerking hangt af van je voorkeur. De meeste mensen kiezen voor pleisterwerk, bekleding of baksteen. Daarna hoef je alleen nog het vuur aan te maken. Voordat de haard klaar is voor gebruik door jou en je gezin, moet hij altijd 72 uur uitharden.
Conclusie
Daarmee zijn we aan het einde gekomen van onze handleiding voor het bouwen van een mooie buitenhaard. Met een aantal materialen en basisgereedschap kun je je eigen buitenhaard vrij snel bouwen. Heb je dit echter nog nooit gedaan, dan kunnen onze tips je goed op weg helpen.
Je kunt overwegen een vakman in te schakelen of een haardpakket te kopen. Een zelfgebouwde haard biedt echter veel meer mogelijkheden voor maatwerk en een persoonlijke uitstraling – en zitten bij een haard die je zelf hebt gebouwd, heeft nu eenmaal iets bijzonders.
We hopen dat deze tips nuttig voor je zijn en dat je samen met je gezin van je nieuwe buitenhaard zult genieten!
Veelgestelde vragen
Moet ik een vakman inschakelen voor de installatie van een buitenhaard?
Dat hangt af van het type haard dat je wilt installeren. Bij een gemetselde haard kan een vakman noodzakelijk zijn. Prefab en metalen haarden zijn meestal eenvoudiger te monteren, waardoor je dit doorgaans zelf kunt doen.
Welk materiaal is het beste voor een buitenhaard?
De materiaalkeuze hangt af van het type buitenhaard dat je wilt. Plan je een gemetselde haard, dan zijn sintelbetonblokken, natuursteen of bakstenen geschikt. Bij een prefab haard is metaal de beste keuze, omdat het sterk is en goed bestand is tegen corrosie.
Zijn buitenhaarden veilig?
Buitenhaarden kunnen risico’s opleveren als ze niet goed worden onderhouden, net als elke andere vuurbron. Houd je je aan de veiligheidsregels, dan is er echter geen reden tot zorg.
Voor huishoudens met kleine kinderen betekent dit dat je veilige grenzen stelt om hen te beschermen.
Ook moet het vuur worden gedoofd wanneer er geen toezicht is, om te voorkomen dat het zich per ongeluk buiten de haard verspreidt.
Heb ik een vergunning nodig voor een buitenhaard?
Dat hangt af van waar je woont. Informeer altijd bij de lokale overheid voordat je een haard bouwt. Constructies die geen onderdeel zijn van een gebouw vallen meestal buiten de voorschriften voor rookbeperking.
Welke soorten buitenhaarden zijn er?
De drie belangrijkste soorten buitenhaarden zijn gemetselde, prefab en metalen haarden. Gemetselde haarden worden gebouwd van sintelbetonblokken, bakstenen of natuursteen. Prefab haarden worden meestal in fabrieken gemaakt en voorgemonteerd geleverd. Metalen haarden worden doorgaans van staal of aluminium gemaakt en kunnen in de meeste gevallen gemakkelijk door twee personen worden gedragen.
