Een vrijstaande houtkachel geeft een woning een eigen karakter zoals maar weinig andere haarden dat doen. In traditionele huizen sluit hij perfect aan op het interieur, terwijl hij in moderne woningen juist een mooie rustieke noot aan de ruimte toevoegt.
Bij een houtkachel moet u met verschillende zaken rekening houden, zoals hoe u een houtkachel installeert, wat de installatie kost en hoe u de omgeving beschermt. In dit artikel bespreken we de punten die volgens ons het belangrijkst zijn bij de installatie van een nieuwe kachel.
Hoe werkt een houtkachel?
Voordat we ingaan op de installatie van een vrijstaande kachel, is het belangrijk om uit te leggen wat een houtkachel precies is. Het is een verwarmingstoestel dat hout en andere houtbrandstoffen, zoals houtpellets, verbrandt om een ruimte te verwarmen of soms ook om op te koken. Houtkachels lijken op andere kachels voor vaste brandstoffen en vallen in dezelfde categorie als kachels voor houtblokken of pelletkachels. In tegenstelling tot sommige andere kachels en haarden zijn houtkachels, net als klassieke houtgestookte kachels, milieuvriendelijker dankzij lagere emissies en een hernieuwbare brandstofbron.
Een standaard vrijstaande houtkachel bestaat meestal uit een gesloten verbrandingskamer van stevig metaal, zoals staal of gietijzer, een regeling voor de luchttoevoer en -afvoer en een basis van vuurvaste stenen.
Voor een goede afvoer worden rookkanalen gebruikt, die op het schoorsteensysteem zijn aangesloten en de rookgassen afvoeren die in de kachel ontstaan zodra het vuur brandt.
Om ervoor te zorgen dat de rookgassen uit de kachel goed worden afgevoerd en naar buiten in de atmosfeer terechtkomen, moet de bestaande schoorsteen warmer zijn dan de buitentemperatuur. Gewone houtkachels zijn tegenwoordig meestal ook verkrijgbaar met een rooster, zodat u naast hout ook andere soorten brandstof kunt gebruiken voor verwarming.
Houtkachels zijn een uitstekend alternatief voor een gaskachel en bieden verschillende voordelen, zoals:
- Sfeer: Een houtkachel zorgt voor de gezellige uitstraling van een echt houtvuur.
- Duurzame brandstof: Hout is een hernieuwbare bron en kan, wanneer het verantwoord wordt gewonnen, milieuvriendelijk zijn.
- Onafhankelijk van aansluitingen: De kachel werkt zonder afhankelijk te zijn van een gasaansluiting.
- Energie-efficiëntie: Moderne houtkachels zijn zeer efficiënt.
- Wonen off-grid: Ze zijn ideaal voor afgelegen gebouwen of wonen zonder reguliere nutsvoorzieningen.
- Mogelijk lagere kosten op lange termijn: In gebieden waar hout goedkoop is, kunnen ze voordeliger zijn.
- Noodverwarming: Ze blijven werken bij stroomuitval of onderbreking van de gastoevoer.
- Koolstofneutraliteit: Houtverbranding is in theorie CO₂-neutraal.
- Mogelijkheid om te koken: Op sommige modellen kan worden gekookt.
Hoe installeert u een houtkachel?
Het eerste waar u bij de installatie van een houtkachel naar moet kijken, is de plaatsing. De kachel moet op veilige afstand staan van gemakkelijk brandbare materialen, zoals meubels of dakconstructies, vooral voor het geval er vonken ontsnappen wanneer de kacheldeur wordt geopend.
De volgende stap bij de installatie van een houtkachel is het maken van een vloerplaat waarop de kachel wordt geplaatst. Deze vloerplaat kan worden betegeld of worden gemaakt van baksteen, graniet, marmer of leisteen. Het doel is de vloer te beschermen tegen de stralingswarmte van de kachel en tegelijk de omliggende materialen te beschermen. Als de kachel in een haardnis wordt geplaatst, zorg er dan voor dat u een constructieve, onbrandbare vloerplaat aanbrengt.
Controleer bij de installatie van uw eigen kachel altijd of het rookkanaal correct is uitgevoerd. Er zijn verschillende soorten rookkanalen en schoorsteensystemen verkrijgbaar, zoals dubbelwandig rookkanaal, ook wel een dubbel geïsoleerde klasse A-schoorsteen genoemd. Dit verschilt van enkelwandig rookkanaal doordat het een isolatielaag heeft, brandwerend is en door brandbare materialen kan lopen, zoals het dak en wanden. Het biedt ook een oplossing wanneer er in de ruimte met de houtkachel geen bestaande schoorsteen aanwezig is.
Soms moet er, als er geen schoorsteen of bestaande haard aanwezig is, een schijnschoorsteen worden gebouwd. Bij een vrijstaande houtkachel is dat echter niet nodig. Een bestaande gashaard of vergelijkbare constructie kan altijd worden vervangen, zodat er toegang is tot de bestaande schoorsteen.
Het schoorsteenkanaal loopt recht omhoog en voert de rookgassen naar buiten af. Er bestaat echter ook een andere schoorsteenoplossing waarbij de buis eerst door de buitenmuur gaat en daarna pas omhoog loopt. Als uw woning een schuin plafond heeft, hebt u waarschijnlijk een schuine rookgasafvoer nodig om de lucht naar buiten af te voeren. Zorg ervoor dat de totale lengte van het schoorsteenkanaal zo groot mogelijk is, want hoe langer het kanaal, hoe beter de werking doorgaans is. Gebruik ook een afsluitkap of schoorsteenkap om te voorkomen dat vogels in het schoorsteenkanaal komen.
Andere factoren om rekening mee te houden zijn bijvoorbeeld de plaatsing van een nieuwe haardlatei.
Installatie van een vrijstaande kachel in een haardnis
Een vrijstaande kachel in een haardnis installeren kunt u zelf doen, zonder professionele hulp. Wel moeten alle voorschriften worden nageleefd die verderop in dit artikel worden genoemd.
Maak eerst de ruimte rond de plek waar de kachel komt te staan schoon, zodat deze vrij is van vuil en klaar is om in te werken. Daarna moet u de omgeving beschermen: de wanden, de vloer en de afsluitplaat. Tot slot moet de aansluiting op het rookkanaal worden gemaakt; hiervoor moet u een touw om de buis binden en op de eerste verbinding zwarte vuurvaste afdichtkit aanbrengen.
Vloer en wanden rond de houtkachel beschermen
Bij het meest veeleisende deel van de installatie van een vrijstaande houtkachel zijn er twee zaken om rekening mee te houden. Ten eerste hoe u de vloer onder de houtkachel beschermt, en ten tweede hoe u de wanden rondom de kachel beschermt. Voor de bescherming van de vloer onder de kachel is een onbrandbare vloerplaat nodig. Die moet zijn gemaakt van onbrandbaar materiaal, zoals beton, natuursteen, baksteen of graniet. Ook vuurvaste stenen kunnen worden gebruikt. Breng vervolgens Heatproof Screed aan op het oppervlak. Als u bovenop een betegeld oppervlak wilt, gebruik dan onze Tile Adhesive en Tile Grout voor het leggen en voegen van de tegels.
Voor de wanden geldt een andere aanpak. Zorg er allereerst voor dat de kachel op veilige afstand van de wanden staat. De afstand tussen kachel en wanden wordt bepaald door de fabrikant van het betreffende kachelmodel. Breng daarna een goedgekeurd onbrandbaar materiaal op de wanden aan. U hebt drie mogelijkheden: gewone bakstenen met hittebestendige haardpleister, vuurvaste stenen of onze vermiculietplaat. U kunt ook kiezen voor een warmteaccumulatieplaat, waarover u meer leest in dit artikel.
Achter de kachel moet ook een hitteschild worden aangebracht. Hiervoor kunt u een vermiculietplaat gebruiken. Die biedt maximale bescherming voor de omgeving van uw houtkachel.
Tot slot moet er een afsluitplaat worden geplaatst. Ook hiervoor kan een vermiculietplaat worden gebruikt als afsluitplaat, in combinatie met hittebestendige siliconenkit. U kunt ook een afsluitplaat van een ander onbrandbaar materiaal gebruiken, bijvoorbeeld gietijzer of roestvast staal.
Onderhoud van een houtkachel
Bij het onderhoud van een houtkachel moet de afdichtkoord rond de kacheldeur eenmaal per jaar worden vervangen. Hiervoor biedt Vitcas kachelafdichtkoord en koordlijm. Voor de jaarlijkse vervanging kunt u een set voor het vervangen van afdichtkoord gebruiken, met daarin zowel het koord als de lijm. Ons artikel over het vervangen van de afdichtkoord van een kacheldeur kunt u hier lezen.
De kachel moet ook schoon worden gehouden. Hiervoor bieden wij kachelruitreiniger voor haardruiten en kacheldeuren en schoorsteen- en rookkanaalreiniger voor het reinigen van schoorstenen en rookkanalen.
Installatie en onderhoud van een houtkachel die tegen de wand staat
Voor de installatie van dit type vrijstaande kachel gelden dezelfde producten en richtlijnen als bij de installatie van een kachel in een nis. Omdat de kachel echter tegen de wanden staat, moet u ervoor zorgen dat de wanden goed geïsoleerd zijn met een vermiculietplaat of een haardbouwplaat. Bij dit type houtkachel is bovendien geen afsluitplaat nodig.
Elektrische kachels
Bij de installatie van een nieuwe kachel kunt u altijd kiezen voor een alternatief voor een traditionele houtkachel. Een voorbeeld is een elektrische kachel, die minder tijd vraagt als u uw huis snel wilt verwarmen, in tegenstelling tot een houtkachel waarvoor brandhout nodig is. Dat elektrische kachels in dit opzicht praktischer zijn, betekent echter niet automatisch dat ze ook voordeliger in gebruik zijn.
Veiligheidsrichtlijnen voor houtkachels
Houd altijd rekening met de geldende veiligheidsvoorschriften. Het belangrijkste is dat de bouwvoorschriften vereisen dat een bij HETAS geregistreerde technicus controleert of de houtkachel en het schoorsteenkanaal correct zijn geïnstalleerd. Zo’n specialist kan ook professionele hulp bieden bij de installatie van een houtkachel of schoorsteen.
De bouwvoorschriften vereisen daarnaast dat bij vrijwel alle houtkachels een schoorsteenvoering in het schoorsteensysteem wordt geplaatst. Een schoorsteenvoering is belangrijk omdat deze giftige gassen en koolmonoxide binnen het schoorsteenkanaal houdt en buiten de woning afvoert. Zo wordt niet alleen voorkomen dat bewoners giftige gassen inademen, maar wordt ook het risico op brand verkleind. Wij adviseren een roestvaststalen voering, maar een keramische of betonnen voering kan ook goed werken. Houd er bij het installeren van een schoorsteenvoering rekening mee dat, als de schoorsteen erg hoog is, een werkplatform nodig kan zijn om de juiste plaats te bereiken.
Als u een roestvaststalen voering hebt, hoeft u niet ook nog een afsluitplaat te plaatsen.
Een andere manier om dit risico te beperken is het plaatsen van koolmonoxidemelders. Zo’n koolmonoxidemelder kan een te hoge concentratie detecteren en u tijdig waarschuwen, zodat u passend kunt reageren.
Een ander belangrijk punt is dat u de deur altijd gesloten houdt voor een zo veilig mogelijk gebruik.
Conclusie
Dit zijn de belangrijkste aanbevelingen en factoren om rekening mee te houden wanneer u begint met de installatie van een vrijstaande houtkachel. Let er vooral op dat u de benodigde voorschriften naleeft, zodat u de veiligheid van uzelf en uw huishouden waarborgt.
Alle genoemde materialen voor kachels en haarden vindt u in onze winkel.
